آیین های سوگواری به عنوان بازتاب پنهانی ترین خواست ها و باورهای بشری و در شمار مهم ترین نمود های هویت اجتماعی اقوام هستند.برگزاری مراسم سوم،هفتم و چهلم برای درگذشته نیز از جمله این آیین هاست که یکی یادگار آیین زرتشت، دیگری بازمانده از باورهای مندایی و سومی خاطره ای از مراسم سوگواری سکاهاست.اعدادی رمزآمیز مانند 3 و 7 و 12 و 40 که در همه تمدن های باستانی اعدادی مقدس به شمار می آمدند و وارد عقاید شیعه هم شده اند.*مراسم چهلم:*سکاها از جمله اقوامی بودند که در فلات ایران می زیستند و بر نوع نگرش و آداب و رسوم مردم منطقه تأثیرات بسیاری گذاشتند؛ از جمله در برگزاری برخی عادات سوگواری. بدن هر سکایی پس از مرگ مومیایی می شد، جسد را در ارابه ای قرار می دادند و در حالی که هیأت عزاداران مویه کنان و اشک ریزان در پس ارابه در حرکت بودند، به نزد یکایک دوستان و آشنایان می رفتند تا همه با درگذشته وداع نمایند. این کار باید چهل روز طول میکشید. سرانجام در روز چهلم مرده به محل تدفین می رسید و طی مراسم ویژه ای به خاک سپرده می شد.*مراسم سوم*روان پس از مرگ تا سه روز بر بالین جسد خویش نزدیک سر می نشیند و در بیم است. روز چهارم، در صورتی که درگذشته فردی صالح و پرهیزگار باشد، نتیجه اعمالش همچون دوشیزه ای زیبا، خوشبو و دل آرا که زیباتر از او در تمام جهان یافت نمیشود نزد در گذشته میآید و او را از پل «چینود» [در اسلام صراط ] می گذراند.اما در صورتی که درگذشته فردی ناصالح و گناهکار باشد اعمال او همچون عجوزه ای زشت و بدبو که زشت تر از او در تمامی عالم وجود ندارد به پذیره اش می آید تا او را به دوزخ بیفکند.*مراسم هفتم*مندائیان بر این باورند که روح پس از مرگ بعد از سه روز سرگردانی میان عالم مادی و جهان ارواح از آسمان

*This William or That William?*  *کدام ویلیام درست میگفت؟* .در سال 1850 نابغه جوانی به نام *William Clifford* در سن پانزده سالگی وارد کالج سلطنتی انگلستان شد و بسرعت مدارج دانشگاهی فیزیک و ریاضی را با بهترین نمرات طی کرد و به استادی همان دانشگاه رسید. ده سال پس از ورود به دانشگاه، یعنی در سن بیست و پنج سالگی نظریه ماده و گرانش را براساس انحنای زمان-فضا عنوان کرد، نظریهای که بیش از نیم قرن ناشناخته ماند و سپس مجدداً توسط آلبرت اینشتین (و به احتمال زیاد بدنبال آشنایی او با نوشتههای کلیفورد) بعنوان تئوری نسبیت ارائه شد و مرزهای فیزیک و اخترشناسی را جابجا کرد.در سن 33 سالگی، کلیفورد نظریهای بسیار مهم و اساسی در زمینه فلسفه اخلاقی عنوان کرد و عنوان داشت:*«داشتن اعتقاد به هر چیزی بدون وجود شواهد کافی نه تنها غیرمنطقی، بلکه بسیار غیراخلاقی و زیانبار است».* او عنوان کرد که هر نوع اعتقاد باید براساس شواهد کافی و قابل اثبات باشد (responsible believing) ، وگرنه اعتقاد بدون داشتن شواهد کافی و مستند (irresponsible believing) فقط موجب تقابل و دشمنی بین افراد و گروهها و آسیبهای اجتماعی فراوان خواهد شد. کلیفورد معتقد بود که اگرچه داشتن اعتقاد *«حق»* هر کسی است، ولی داشتن هر حقی با داشتن *«مسئولیت»* در قبال نتایج آن همراه است (برای مثال ما با گرفتن گواهینامه حق رانندگی بدست میآوریم، ولی مسئولیت آن هم برعهده خود ما خواهد بود). متأسفانه این دانشمند و نابغه بزرگ که میرفت تا دنیای دانش و فلسفه را دگرگون کند، در سن 34 سالگی، یعنی یکسال پس از عنوان کردن نظریه فلسفیاش فوت کرد. .چند سال بعد، یکی از استادان برجسته فلسفه در دانشگاه هاروارد، به نام *William James* ،

در حدود سال ۱۳۲۰ در یکی از روزها، عصر هنگام ، با استاد صبا و استاد عبادی در حالی که سرخوش بودیم ، به بیرون زدیم ، استاد صبا گفتند که در کلیسای ارامنه ، مراسمی برپاست ، آنجا برویم و از نزدیک شاهد مراسم باشیم. کلیسا داخل کوچه ای قرار داشت.آن روزها مثل حالا همه جا آسفالت نبود. اکثر کوچه ها پر از گل ولای بود. مشکل می توانستی کفشی تمیز در پای کسی ببینی. ما گل و لای کوچه جلودارمان نبود .جوانی مان گل کرد و رفتیم. دختر خانمی مسیحی که بسیار زیبا و ملوس و دلربا بود ، به طرف کلیسا می رفت. چکمه برقی که آن روزها مد شده بود به پا داشت و با ژست مخصوصی راه می رفت . بی اختیار به دنبالش روان شدیم. زمانی که هر سه ما در زیبایی آن دختر ترسا چیزی می گفتیم، استاد عبادی گفتند که شهریار چرا خاموشی؟ جای شعر این جاست.استاد صبا هم نظر ایشان را تائید کردند. بی درنگ شروع کردم و استاد صبا هم یادداشت می کردند.دختر مسیحی گام هایش را آهسته کرده بود و کاملا گوشش با ما بود:ای پری چهره که آهنگ کلیسا داریسینه مریم و سیمای مسیحا داریگرد رخسار تو روح القدس آرد به طوافچو تو ترسا بچه، آهنگ کلیسا داریآشیان در سر زلف تو کند طایر قدسکه نهالِ قدِ چون شاخه ی طوبا داریجز دل تنگ من ای مونس جان،جای تو نیستتنگ مپسند دلی را که در او جا داریمه شود حلقه به گوش تو که گردن بندیفلک افروزتر از عقد ثریا داریبه کلیسا روی و مسجدیانت در پیچه خیالی مگر ، ای دختر ترسا داری ؟!پای من در سر کوی تو به گل رفت فروگر دلت سنگ نباشد گل گیرا داریآتشین صاعقه ام بر سر سودایی زددختر این چکمه برقی که تو در پا داریدگران خوشگل یک عضو و تو سرتاپا خوبآنچه خوبان همه دارند ، تو تنها داریآیت رحمت روی تو به قرآن مانددرشگفتم که چرا مذهب عیسا داریکار آشوب تماشا

«شاخه تا آمد به برگش خو کندپاییز شد…»هیچ میدونی ۵۰ تا ۷۵ سالگی فصل پاییزی زندگی انسانه...داشتم فکر میکردم واقعاً اگر طول متوسط زندگی انسان رو خوشبینانه ۱۰۰ سال در نظر بگیریم و هر ۲۵ سال رو به یک فصل نسبت بدیم،فصل سوم دقیقا میشه همین سن ما بین ۵۰ تا ۷۵ سالگیو زیباترین و عاشقانه ترین فصل زندگیمون میتونه باشه...همینه هر تار موی ما به یک رنگ در میاد، صورتمون چینهای نه عمیق ولی محسوس پیدا میکنه،دست و پامون کم و بیش بی حس و حاله، ولی میتونیم هنوز ازشون کار سخت بکشیم و ....باید از زیبایی های این فصل زندگیتون لذت ببرید، چون همونطور که بهار و تابستونش تموم شد و دیگه برنمیگرده پاییزشم تکرار ناشدنیه...پس تا میتونین تو این فصل رنگارنگ خوشگل زندگی تون عاشق باشید و عشق ببخشید. درست مثل درختا که برگاشونو به زمین میبخشند تا زمین زیباتر از قبل به نظر بیاد... فصل پاییز رو برای دل خودت آرام تر ورق بزن ...و تمامی رنگ ها را به خاطر بسپارکه عشق و محبت لابلای همین رنگ های زیباست.زیبا زندگی کن..